Baza Prawna:
Akty prawne UE seria L
Dz.U.UE.L.07.133.24
if(document.defaultView) { document.write('table.tbtxt { table-layout: auto; font-size: 8pt; } ');}
DECYZJA KOMISJI
z dnia 14 marca 2006 r.
uznajÄ
ca koncentracjÄ za zgodnÄ
ze wspĂłlnym rynkiem oraz z funkcjonowaniem Porozumienia EOG
(Sprawa COMP/M.3868 - DONG/Elsam/Energi E2)
(Jedynie tekst w jÄzyku angielskim jest autentyczny)
(notyfikowana jako dokument nr C(2006) 793)
(Tekst majÄ
cy znaczenie dla EOG)
(2007/353/WE)
(Dz.U.UE L z dnia 25 maja 2007 r.)
W dniu 14 marca 2006 r. Komisja przyjÄĹa decyzjÄ w sprawie poĹÄ
czenia przedsiÄbiorstw na podstawie rozporzÄ
dzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiÄbiorstw (rozporzÄ
dzenia WE w sprawie kontroli ĹÄ
czenia przedsiÄbiorstw)(1), w szczegĂłlnoĹci jego art. 8 ust. 2. PeĹny tekst decyzji, w wersji nieopatrzonej klauzulÄ
poufnoĹci, w oryginalnym jÄzyku postÄpowania znajduje siÄ na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji pod nastÄpujÄ
cym adresem: http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html
I. STRESZCZENIE
(1) Niniejsza sprawa dotyczy przejÄcia przez DONG kontroli nad Elsam, Energi E2, KE oraz FE.
(2) DONG jest duĹskim, paĹstwowym operatorem gazowym obecnym na rynku. Elsam i Energi E2 ("E2") to duĹskie podmioty w sektorze wytwarzania energii elektrycznej, ktĂłre posiadajÄ
ugruntowanÄ
pozycjÄ na rynku odpowiednio w Danii Zachodniej (Elsam) i Danii Wschodniej (E2). KE i FE to podmioty sektora energii elektrycznej posiadajÄ
ce ugruntowanÄ
pozycjÄ na rynku na terenie Kopenhagi.
(3) W decyzji uznano, Ĺźe transakcja prowadzi do powaĹźnego zakĹĂłcenia skutecznej konkurencji, szczegĂłlnie poprzez wzmocnienie pozycji dominujÄ
cych na nastÄpujÄ
cych rynkach:
- dostaw gazu hurtowego dla Danii (i potencjalnie rĂłwnieĹź dla Szwecji),
- magazynowania gazu i elastycznoĹci gazu (bez wzglÄdu na to, czy wyĹÄ
cznie w Danii czy rĂłwnieĹź w Szwecji),
- dostaw gazu do duĹźych odbiorcĂłw instytucjonalnych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni (CHP - technologia skojarzonej produkcji energii elektrycznej i cieplnej), jako 1 lub 2 rynkĂłw, w Danii,
- dostaw gazu do maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych oraz/lub do gospodarstw domowych, jako 1 lub 2 rynkĂłw, w Danii.
(4) W decyzji uznano, Ĺźe zobowiÄ
zania zaproponowane przez strony dostatecznie zaradzajÄ
zidentyfikowanym problemom zwiÄ
zanym z konkurencjÄ
. W odniesieniu do rynku magazynowania/elastycznoĹci zasadniczy efekt proponowanych zobowiÄ
zaĹ wynika ze zbycia magazynu w Lille Torup, ktĂłre wywrze pozytywny wpĹyw na konkurencjÄ w odniesieniu do magazynowania/elastycznoĹci w Danii. W przypadku hurtowego i detalicznego rynku gazu w decyzji uznano, Ĺźe oferowany przez DONG program uwolnienia gazu, w powiÄ
zaniu ze zbyciem magazynu, wystarcza, by rozwiaÄ wszystkie obawy o konkurencjÄ, ktĂłre Komisja Ĺźywi w odniesieniu do powyĹźszych rynkĂłw.
(5) W zwiÄ
zku z powyĹźszym Komisja uznaje zgĹoszonÄ
transakcjÄ za zgodnÄ
ze wspĂłlnym rynkiem i Porozumieniem EOG, zgodnie z art. 2 ust. 2 i art. 8 ust. 2 rozporzÄ
dzenia w sprawie kontroli ĹÄ
czenia przedsiÄbiorstw i art. 57 Porozumienia EOG.
II. UZASADNIENIE
1. STRONY
(6) DONG jest duĹskim paĹstwowym operatorem gazowym posiadajÄ
cym ugruntowanÄ
pozycjÄ na rynku, prowadzÄ
cym dziaĹalnoĹÄ w zakresie wydobycia, produkcji, transportu morskiego i sprzedaĹźy ropy naftowej i gazu ziemnego, jak rĂłwnieĹź magazynowania i dystrybucji gazu ziemnego. DONG prowadzi rĂłwnieĹź dziaĹalnoĹÄ na mniejszÄ
skalÄ zwiÄ
zanÄ
z wytwarzaniem energii elektrycznej z wykorzystaniem wiatru oraz dostawÄ
energii elektrycznej i cieplnej.
(7) Elsam i Energi E2 ("E2") to duĹskie podmioty w sektorze wytwarzania energii elektrycznej, ktĂłre posiadajÄ
ugruntowanÄ
pozycjÄ na rynku odpowiednio w Danii Zachodniej (Elsam) i Danii Wschodniej (E2). Oba podmioty prowadzÄ
dziaĹalnoĹÄ w zakresie produkcji i obrotu (finansowego i fizycznego) energiÄ
elektrycznÄ
na rynku hurtowym oraz ciepĹownictwa miejskiego. Od momentu przejÄcia Nesa - (wschodnioduĹskiego) podmiotu prowadzÄ
cego sprzedaĹź detalicznÄ
energii elektrycznej - w 2004 r., znaczna czÄĹÄ dziaĹalnoĹci Elsam dotyczy sprzedaĹźy detalicznej energii elektrycznej dla gospodarstw domowych i odbiorcĂłw instytucjonalnych. GĹĂłwny udziaĹ w Elsam i E2 majÄ
z jednej strony wĹadze lokalne, a z drugiej strony zasadnicze udziaĹy w nich posiadajÄ
DONG i Vattenfall (w Elsam) oraz Nesa i KE (w E2).
(8) KE i FE dostarczajÄ
energiÄ elektrycznÄ
do gospodarstw domowych i odbiorcĂłw instytucjonalnych na terenie Kopenhagi. Ich wĹaĹcicielem jest obecnie odpowiednio Miasto Kopenhaga i Miasto Frederiksberg.
2. DZIAĹANIE I KONCENTRACJA
(9) Niniejsza czÄĹÄ decyzji zawiera opis proponowanej transakcji stanowiÄ
cej koncentracjÄ, w ktĂłrej ramach DONG przejmuje kontrolÄ nad Elsam, E2, KE i FE, poza pewnymi aktywami w zakresie generacji naleĹźÄ
cymi do Elsam i E2, ktĂłre przypadnÄ
Vattenfall. PrzejÄcie aktywĂłw przez Vattenfall stanowi odrÄbnÄ
koncentracjÄ.
3. RAMY PRAWNE I REGULACYJNE
(10) W decyzji przedstawiono analizÄ ram regulacyjnych stosowanych w odniesieniu do gazu i energii elektrycznej.
(11) DuĹski rynek gazu ziemnego po raz pierwszy otwarto na konkurencjÄ, dla najwiÄkszych odbiorcĂłw, w dniu 1 lipca 2000 r. Natomiast wszyscy odbiorcy majÄ
moĹźliwoĹÄ wyboru dostawcy od 2004 r. Do peĹnego rozdziaĹu lÄ
dowej sieci przesyĹu gazu od operatorĂłw systemu przesyĹowego doszĹo w 2004 r., a ich wĹaĹcicielem i operatorem jest obecnie Energinet.dk, niezaleĹźny podmiot publiczny bÄdÄ
cy wĹasnoĹciÄ
duĹskiego skarbu paĹstwa. DziaĹalnoĹÄ lÄ
dowej sieci przesyĹowej podlega zasadom regulowanego dostÄpu strony trzeciej (TPA). ZarĂłwno magazyny, jak i rurociÄ
gi morskie ĹÄ
czÄ
ce pola w duĹskiej czÄĹci Morza PĂłĹnocnego z DaniÄ
na staĹym lÄ
dzie sÄ
wĹasnoĹciÄ
DONG. DostÄp do tych infrastruktur uzyskuje siÄ w drodze negocjowanego TPA. NadzĂłr nad zasadami TPA prowadzi DuĹski UrzÄ
d Regulacji Energii ("DERA"), niezaleĹźny organ nadzorczy w sektorze energetycznym.
4. WĹAĹCIWE RYNKI
A. GAZ ZIEMNY
1. WĹaĹciwe rynki produktowe
(12) JeĹźeli chodzi o odpowiednie rynki produktowe gazu, Komisja w przeprowadzonym przez siebie badaniu rynku skupiĹa siÄ na definicji rynkĂłw magazynowania/elastycznoĹci gazu, sprzedaĹźy hurtowej gazu i dostaw gazu.
Rynek magazynowania gazu i elastycznoĹci gazu
(13) JeĹźeli chodzi o magazynowanie gazu lub inne narzÄdzia elastycznoĹci gazu, w decyzji nie rozstrzygniÄto kwestii dokĹadnej definicji tego rynku produktowego.
(14) Strony zaproponowaĹy, aby za rynek produktowy elastycznoĹci gazu uznaÄ rynek obejmujÄ
cy magazynowanie w wydzielonych magazynach, zmiany w produkcji, obrĂłt miÄdzynarodowy, kompresyjne magazynowanie gazu w gazociÄ
gach (line-pack), przechodzenie na inne paliwa, kontrakty przerywalne oraz oĹrodki rynkowe z rynkami przyszĹych dostaw.
(15) WedĹug Komisji te róşne narzÄdzia elastycznoĹci moĹźna podzieliÄ na piÄÄ nastÄpujÄ
cych grup:
- magazynowanie w wydzielonych magazynach,
- przerywalnoĹÄ lub innego rodzaju modulacja popytu odbiorcĂłw, np. centralnych elektrociepĹowni (CHP),
- elastyczne umowy dostaw (bez wzglÄdu na to, czy oparte na przywozie, produkcji krajowej czy drugorzÄdnych umowach dostaw krajowych),
- elastyczny obrĂłt gazem w oĹrodkach lub dwustronny (bez wzglÄdu na to, czy przyszĹoĹciowy czy jednorazowy),
- line-pack, tj. kompresyjne magazynowanie w gazociÄ
gach transportowych poprzez zwiÄkszanie lub zmniejszanie ciĹnienia gazu w tych gazociÄ
gach.
(16) Przeprowadzone przez KomisjÄ badanie rynku wykazaĹo, Ĺźe w przypadku Danii Ĺźadnej ze wspomnianych powyĹźej czterech alternatyw elastycznoĹci, dla magazynowania w wydzielonych magazynach, nie uwaĹźa siÄ za w peĹni realnÄ
lub dostatecznie rozwiniÄtÄ
. Jednak Komisja uwaĹźa, Ĺźe kwestia wĹaĹciwego rynku produktowego (elastycznoĹci lub magazynowania) moĹźe pozostaÄ nierozstrzygniÄta.
Rynek dostaw hurtowych gazu
(17) JeĹźeli chodzi o hurtowe dostawy gazu dla Danii, w decyzji uznano, Ĺźe istnieje rynek hurtowych dostaw gazu dla Danii, ktĂłry obejmuje:
- caĹoĹÄ sprzedaĹźy, bez wzglÄdu na to, czy prowadzona jest za poĹrednictwem zakĹadĂłw przesyĹu gazu (GTF - Gas Transfer Facilities), kontraktĂłw na dostawÄ czy innego rodzaju umĂłw,
- dostawy przez importerĂłw fizycznych lub umownych(2), reimporterĂłw (w przypadku gazu reimportowanego), producentĂłw (jeĹli znajdzie to zastosowanie w przyszĹoĹci) oraz sprzedawcĂłw,
- dostawy dla innych sprzedawcĂłw (takich jak spĂłĹki dostawcze) lub centralnych elektrociepĹowni (w tym drugim przypadku w zakresie, w jakim przejmÄ
one przynajmniej czÄĹÄ usĹug Ĺwiadczonych zwykle przez dostawcÄ w zakresie dostawy na miejsce lub zamierzajÄ
odsprzedawaÄ gaz), ktĂłre zaspokajajÄ
potrzeby tych odbiorcĂłw w zakresie dostÄpu do gazu hurtowego w Danii.
(18) Przeprowadzone przez KomisjÄ badanie rynku dowiodĹo istnienia odrÄbnego rynku hurtowych dostaw gazu ziemnego. W odpowiedzi na art. 6 ust. 1 lit. c) decyzji, DONG uznaĹ "istnienie hurtowej sprzedaĹźy gazu i hurtowego obrotu gazem" i w swojej odpowiedzi na zgĹoszenie zastrzeĹźeĹ nie zakwestionowaĹ tej ani powyĹźszej definicji rynku produktowego dotyczÄ
cej rynku hurtowego.
(19) Proponowana transakcja wpĹywa rĂłwnieĹź na sprzedaĹź hurtowÄ
w Szwecji. W decyzji uznano, Ĺźe istnieje odrÄbny rynek hurtowych dostaw gazu przeznaczonego do zuĹźycia w Szwecji. Powodem tego jest fakt, Ĺźe sytuacja rynkowa oraz warunki dostaw hurtowych w Szwecji róşniÄ
siÄ od tych panujÄ
cych w Danii.
Rynek dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni
(20) W decyzji uznano, Ĺźe dostawy gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni (tj. duĹźych zakĹadĂłw kongeneracyjnych) stanowiÄ
odrÄbny rynek, poniewaĹź dostawy do centralnych elektrociepĹowni róşniÄ
siÄ od dostaw na rynek hurtowy. JednakĹźe, centralny producent energii w technologii kongeneracji moĹźe wejĹÄ na rynek sprzedaĹźy hurtowej jako kupujÄ
cy bÄ
dĹş sprzedajÄ
cy, a bariery wejĹcia dla hurtownikĂłw pragnÄ
cych zaopatrywaÄ niektĂłre segmenty rynku dostaw detalicznych dla centralnych elektrociepĹowni sÄ
moĹźliwe do przezwyciÄĹźenia.
(21) Dostawy dla centralnych elektrociepĹowni rĂłwnieĹź róşniÄ
siÄ od pozostaĹych rynkĂłw dostaw detalicznych ze wzglÄdu na wiÄkszÄ
elastycznoĹÄ i poziom zuĹźycia, odmienne modele zapotrzebowania, ceny i rodzaje kontraktĂłw, odmienne regulacje oraz fakt, Ĺźe centralne elektrociepĹownie sÄ
w stanie bezpoĹrednio uczestniczyÄ w rynku sprzedaĹźy hurtowej.
Rynek (rynki) dostaw gazu do zdecentralizowanych elektrociepĹowni i duĹźych odbiorcĂłw przemysĹowych
(22) W decyzji uznano, Ĺźe dostawy gazu ziemnego do zdecentralizowanych elektrociepĹowni (tj. maĹych zakĹadĂłw kongeneracyjnych) oraz dostawy gazu ziemnego do duĹźych odbiorcĂłw przemysĹowych stanowiÄ
jeden lub dwa róşne rynki produktowe.
(23) Ten rynek produktowy nie obejmuje maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych ze wzglÄdu na róşnice m.in. w zakresie: cen, marĹź, kanaĹĂłw marketingu i dystrybucji, kosztĂłw magazynowania, struktury rynku, czÄstotliwoĹci zmian dostawcĂłw i wymagaĹ pomiarowych.
(24) W decyzji uznano, Ĺźe dostawy do duĹźych odbiorcĂłw przemysĹowych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni cechujÄ
okreĹlone podobieĹstwa (poziom zuĹźycia gazu, rodzaje kontraktĂłw gazowych), jak rĂłwnieĹź okreĹlone róşnice (regularnoĹÄ popytu, odmienna struktura wĹasnoĹciowa, lojalnoĹÄ odbiorcĂłw i czÄstotliwoĹci zmian dostawcĂłw).
Rynek (rynki) dostaw gazu do gospodarstw domowych i maĹych przedsiÄbiorstw
(25) W decyzji uznano, Ĺźe istnieje jeden odrÄbny rynek lub (istniejÄ
) dwa odrÄbne rynki dla odbiorcĂłw rozliczanych bez licznika, tj. odbiorcĂłw o zuĹźyciu rocznym poniĹźej 300.000 m3. SprzedaĹź dla maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych poniĹźej 300.000 m3 oraz gospodarstw domowych moĹźe w zwiÄ
zku z tym stanowiÄ ten sam rynek produktowy lub dwa róşne rynki.
(26) Warunki popytu i podaĹźy tych dwĂłch rodzajĂłw odbiorcĂłw w Danii wykazujÄ
wiele podobieĹstw (wyĹźsze ceny gazu, mniejsza skĹonnoĹÄ do zmiany dostawcy, wymagania w zakresie narzÄdzi zarzÄ
dzania portfelem odbiorcĂłw, znormalizowane oferty ogĂłlne oraz znaczenie wizerunku marki, struktura rynkowa, koszty magazynowania i wyĹźsze bariery wejĹcia na rynek). Istnieje rĂłwnieĹź szereg znaczÄ
cych róşnic (Ĺredni poziom zuĹźycia, ceny, koszty i marĹźe oraz odmienne strategie marketingowe).
(27) Ocena konkurencyjna nie róşni siÄ znaczÄ
co w przypadku tych dwĂłch grup odbiorcĂłw, dlatego teĹź kwestia, czy dostawy dla gospodarstw domowych i dostawy dla maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych stanowiÄ
róşne segmenty tego samego wĹaĹciwego rynku, czy teĹź dwa róşne rynki wĹaĹciwe, pozostaje nierozstrzygniÄta.
2. WĹaĹciwe rynki geograficzne
Rynek magazynowania gazu i elastycznoĹci gazu
(28) DONG twierdziĹ, Ĺźe wĹaĹciwy rynek geograficzny dla narzÄdzi elastycznoĹci gazu wykracza poza DaniÄ i obejmuje SzwecjÄ, pĂłĹnocne Niemcy i Niderlandy.
(29) JednakĹźe wyniki badania rynku wskazaĹy, Ĺźe rynek geograficzny magazynowania (lub elastycznoĹci) ograniczony jest do Danii, bez wzglÄdu na zasiÄg odpowiedniego rynku produktowego. Podstawowe powody wysnucia tego wniosku sÄ
nastÄpujÄ
ce:
- wiÄkszoĹÄ narzÄdzi elastycznoĹci dostÄpna jest jedynie na poziomie krajowym,
- elastycznoĹÄ transgraniczna dostÄpna jest jedynie w formie fizycznego magazynowania, jednakĹźe w Szwecji pojemnoĹÄ magazynowa jest bardzo niewielka (pod wzglÄdem magazynĂłw Szwecja jest prawie caĹkowicie zaleĹźna od infrastruktury w Danii), a wykorzystanie magazynĂłw w Niemczech jest ograniczone w zwiÄ
zku z wiÄkszymi odlegĹoĹciami oraz wyĹźszymi kosztami transportu; w trakcie dochodzenia rynkowego prowadzonego przez KomisjÄ wyraĹźono wÄ
tpliwoĹci dotyczÄ
ce moĹźliwoĹci magazynowania za granicÄ
,
- same strony wykorzystujÄ
lokalne magazyny do celĂłw swojej dziaĹalnoĹci na terenie NiderlandĂłw i Niemiec.
(30) JeĹźeli chodzi o szwedzki rynek magazynowania/pozostaĹe narzÄdzia elastycznoĹci, w decyzji uznano, Ĺźe jest to rynek o zasiÄgu szwedzkim lub duĹsko-szwedzkim.
Rynek dostaw hurtowych gazu
(31) DONG twierdziĹ, Ĺźe wĹaĹciwy rynek geograficzny dostaw hurtowych gazu wykracza poza terytorium Danii (bÄ
dĹş Danii i Szwecji) i obejmuje rĂłwnieĹź przynajmniej Niemcy.
(32) Badanie rynku dowodzi, Ĺźe rynek dostaw hurtowych ogranicza siÄ do Danii. W decyzji uznano, Ĺźe Szwecja nie jest czÄĹciÄ
tego samego rynku geograficznego co Dania; stanowi ona odrÄbny rynek, o zasiÄgu szwedzkim bÄ
dĹş duĹsko-szwedzkim, jako Ĺźe dostawy hurtowe w Szwecji nie powodujÄ
znaczÄ
cych ograniczeĹ w zakresie konkurencyjnoĹci na rynku dostaw hurtowych w Danii. IdÄ
c tym samym tropem, stwierdza siÄ, Ĺźe Niemcy, Niderlandy i Zjednoczone KrĂłlestwo nie stanowiÄ
czÄĹci tego samego rynku geograficznego co Dania. Powody ku temu sÄ
nastÄpujÄ
ce:
- caĹy gaz zuĹźywany w Danii jest duĹskim gazem (morskim),
- w latach 2003-2005 przywozy (handlowe) stanowiĹy jedynie poniĹźej 12 % ogĂłlnego zuĹźycia gazu w Danii,
- jeĹźeli chodzi o transakcje, ktĂłre zasadniczo nie wpĹywajÄ
na potrzeby w zakresie hurtowej sprzedaĹźy gazu w Danii (tj. transakcje w oĹrodkach w krajach Beneluksu, Zjednoczonym KrĂłlestwie i Emden), wydaje siÄ, Ĺźe ceny nie majÄ
dostatecznego wpĹywu na ceny hurtowe w Danii,
- róşni hurtownicy w róşnych wspomnianych wyĹźej paĹstwach posiadajÄ
w tych paĹstwach znaczÄ
co róşne udziaĹy rynkowe,
- badanie rynku wykazaĹo, Ĺźe duĹscy odbiorcy gazu posiadajÄ
niewielkÄ
wiedzÄ na temat cen hurtowych w Niemczech, a przywĂłz gazu uwaĹźa siÄ za sĹaby substytut dla zakupu gazu na poziomie hurtowym w Danii,
- hurtowi dostawcy gazu pragnÄ
cy importowaÄ gaz do Danii z Niemiec muszÄ
liczyÄ siÄ ze znacznymi kosztami transportu, ograniczeniami w zakresie pojemnoĹci oraz przeszkodami o charakterze administracyjnym.
(33) W swojej odpowiedzi na decyzjÄ wydanÄ
na mocy art. 6 ust. 1 lit. c) DONG argumentowaĹ, Ĺźe dostawy gazu po niemieckiej stronie duĹskiego punktu wejĹcia/wyjĹcia w Ellund naleĹźÄ
do duĹskiego rynku sprzedaĹźy hurtowej gazu. Na podstawie wynikĂłw badania rynku w decyzji nie rozstrzygniÄto kwestii, czy dostawy te powinno siÄ ujÄ
Ä w zasiÄgu geograficznym duĹskiego rynku dostaw hurtowych gazu.
Rynek dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni
(34) Rynek dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni ma prawdopodobnie zasiÄg krajowy i moĹźe co najwyĹźej obejmowaÄ DaniÄ i SzwecjÄ, jako Ĺźe jego zasiÄg nie moĹźe byÄ szerszy niĹź zasiÄg geograficzny rynku hurtowego. Ponadto z krajĂłw sÄ
siadujÄ
cych pochodziÄ moĹźe jedynie czÄĹÄ dostaw wymaganych przez centralne elektrociepĹownie.
Rynek (rynki) dostaw gazu do zdecentralizowanych elektrociepĹowni i duĹźych odbiorcĂłw przemysĹowych
(35) Rynek lub rynki dostaw gazu ziemnego do zdecentralizowanych elektrociepĹowni i duĹźych odbiorcĂłw przemysĹowych majÄ
zasiÄg krajowy, jako Ĺźe nie prowadzi siÄ bezpoĹredniego przywozu. Ponadto struktury rynku w sÄ
siadujÄ
cych krajach wykazujÄ
wyraĹşne róşnice. Istnienie zasadniczych róşnic cenowych pomiÄdzy DaniÄ
, Niemcami, SzwecjÄ
i Niderlandami rĂłwnieĹź potwierdza istnienie rynkĂłw krajowych.
Rynek (rynki) dostaw gazu do gospodarstw domowych i maĹych przedsiÄbiorstw
(36) W decyzji uznano, Ĺźe zasiÄg rynku (rynkĂłw) dostaw do odbiorcĂłw instytucjonalnych i gospodarstw domowych w Danii nie jest szerszy niĹź krajowy i moĹźe mieÄ wymiar regionalny. MoĹźna nie rozstrzygaÄ kwestii, czy rynek ten/rynki te sÄ
krajowe, czy regionalne. Z jednej strony sprzedaĹź na tym rynku wymaga krajowego biura sprzedaĹźy i obsĹugi, a wszyscy dostawcy obsĹugujÄ
cy odbiorcĂłw rozliczanych bez licznikĂłw sÄ
firmami duĹskimi, jak rĂłwnieĹź istniejÄ
znaczÄ
ce róşnice cenowe pomiÄdzy rynkami krajowymi. Z drugiej strony na zmianÄ dostawcy zdecydowaĹo siÄ dotychczas mniej niĹź 1 % odbiorcĂłw. Z tego powodu regionalne spĂłĹki dystrybucyjne posiadajÄ
wciÄ
Ĺź bardzo duĹźe udziaĹy rynkowe na wĹasnych obszarach, a na trzech obszarach regionalnych obowiÄ
zujÄ
róşne ceny dla odbiorcĂłw koĹcowych. Istnienie znacznych róşnic w zakresie udziaĹu rynkowego oraz róşnic cenowych pomiÄdzy regionami wskazywaĹoby zwykle na brak integracji rynkĂłw regionalnych.
3. Wnioski dotyczÄ
ce wĹaĹciwych rynkĂłw sektora gazu ziemnego
(37) W decyzji uznano, Ĺźe istniejÄ
nastÄpujÄ
ce wĹaĹciwe rynki:
1) duĹski rynek magazynowania lub ewentualnie duĹski rynek elastycznoĹci gazu ziemnego; szwedzki rynek magazynowania lub ewentualnie szwedzki rynek elastycznoĹci gazu ziemnego (o zasiÄgu szwedzkim lub ewentualnie szwedzko-duĹskim);
2) rynek sprzedaĹźy hurtowej gazu ziemnego dla Danii (o zasiÄgu duĹskim); rynek sprzedaĹźy hurtowej gazu ziemnego dla Szwecji (o zasiÄgu szwedzkim lub ewentualnie szwedzko-duĹskim);
3) duĹski rynek dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni; szwedzki rynek dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni (o zasiÄgu szwedzkim lub szwedzko-duĹskim);
4) rynek lub rynki dostaw gazu ziemnego do duĹźych odbiorcĂłw przemysĹowych oraz zdecentralizowanych elektrociepĹowni (o zasiÄgu duĹskim);
5) rynek lub rynki dostaw gazu ziemnego do maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych i gospodarstw domowych (o zasiÄgu duĹskim lub regionalnym).
B. ENERGIA ELEKTRYCZNA
1. WĹaĹciwe rynki produktowe
Wytwarzanie i sprzedaĹź hurtowa fizycznej energii elektrycznej; UsĹugi dodatkowe
(38) ZnaczÄ
ca czÄĹÄ sprzedaĹźy i zakupu hurtowej energii elektrycznej w rejonie nordyckim prowadzona jest za poĹrednictwem nordyckiej gieĹdy energii elektrycznej Nord Pool Spot ASA ("Nord Pool"). OprĂłcz form obrotu fizycznÄ
energiÄ
elektrycznÄ
na poziomie hurtowym zwiÄ
zanych z Nord Pool producenci/handlowcy oraz odbiorcy sÄ
rĂłwnieĹź stronami dwustronnych umĂłw dotyczÄ
cych obrotu fizycznÄ
hurtowÄ
energiÄ
elektrycznÄ
.
(39) BezpoĹrednimi odbiorcami usĹug dodatkowych sÄ
Operatorzy SystemĂłw PrzesyĹowych (TSO - Transmission System Operators) odpowiedzialni za utrzymanie rĂłwnowagi w sieci i zabezpieczenie dostaw w sytuacjach awaryjnych. Przeprowadzone przez KomisjÄ badanie rynku wyraĹşnie wykazaĹo, Ĺźe zastÄ
pienie usĹug dodatkowych/ usĹug systemowych innymi dostawami energii elektrycznej na poziomie hurtowym nie jest Ĺatwe. Ponadto zakres uprawnieĹ regulacyjnych operatora moĹźe znacznie zmieniaÄ siÄ z upĹywem czasu, bez Ĺźadnego widocznego zwiÄ
zku z jego pozycjÄ
na rynku wytwarzania energii elektrycznej.
(40) Jednak w decyzji uznano, Ĺźe moĹźna nie rozstrzygaÄ kwestii dotyczÄ
cej szczegĂłĹowego okreĹlenia tego rynku/ tych rynkĂłw. Dwustronne dostawy do odbiorcĂłw nieposiadajÄ
cych bezpoĹredniego dostÄpu do Nord Pool mogÄ
stanowiÄ odrÄbny rynek produktowy lub nie; to samo moĹźna powiedzieÄ o usĹugach dodatkowych.
Finansowe pochodne energii elektrycznej
(41) W decyzji uznano istnienie odrÄbnego rynku finansowej energii elektrycznej, jako Ĺźe zasadniczo rynek finansowy polega na obrocie ryzykiem, natomiast rynek fizyczny polega na obrocie energiÄ
elektrycznÄ
przeznaczonÄ
do zuĹźycia, w zwiÄ
zku z czym nie sÄ
one w peĹni zamienne. Nie rozstrzygniÄto kwestii, czy odrÄbny produkt finansowy CfD (Contract for differences - umowa, zgodnie z ktĂłrÄ
strony zobowiÄ
zujÄ
siÄ wzajemnie do zapĹacenia róşnicy miÄdzy cenÄ
umownÄ
a rynkowÄ
) naleĹźy do tego samego rynku, czy do rynku odrÄbnego.
SprzedaĹź detaliczna energii elektrycznej
(42) W decyzji uznano odrÄbnoĹÄ rynku dostaw do odbiorcĂłw posiadajÄ
cych wymagania w zakresie pomiarĂłw godzinowych i rynku dostaw do odbiorcĂłw nieposiadajÄ
cych wymagaĹ w zakresie pomiarĂłw. Badanie rynku jednoznacznie potwierdziĹo to rozróşnienie. Te grupy odbiorcĂłw pĹacÄ
róşne ceny, zuĹźywajÄ
róşne produkty i dokonujÄ
zakupów w róşny sposób.
2. WĹaĹciwe rynki geograficzne
SprzedaĹź hurtowa fizycznej energii elektrycznej
(43) W decyzji uznano, Ĺźe wpĹyw poĹÄ
czenia na konkurencjÄ naleĹźy oceniaÄ w odniesieniu do odrÄbnych obszarĂłw cenowych Nord Pool dla Danii Wschodniej i Danii Zachodniej bÄ
dĹş w odniesieniu do tych dwĂłch obszarĂłw oraz Szwecji ĹÄ
cznie, jako Ĺźe nordycka dziaĹalnoĹÄ stron jest prawie wyĹÄ
cznie ograniczona do Danii. JeĹli koncentracja nie powoduje negatywnych skutkĂłw w zakresie konkurencji na takich poĹÄ
czeniach obszarĂłw, nie moĹźe ona rĂłwnieĹź prowadziÄ do negatywnych skutkĂłw w Ĺźadnym szerszym obszarze cenowym.
(44) PozostaĹych kwestii w zakresie definicji rynku geograficznego dotyczÄ
cej hurtowego rynku energii elektrycznej w odniesieniu do omawianej transakcji nie rozstrzygniÄto.
UsĹugi dodatkowe
(45) W decyzji uznano, Ĺźe rynek usĹug dodatkowych ma zasiÄg krajowy, jako Ĺźe zaleĹźÄ
one od natychmiastowej i niezawodnej dostÄpnoĹci w okreĹlonym obszarze cenowym oraz jako Ĺźe dochodzi do przeciÄ
ĹźeĹ linii sprzÄgowych.
Finansowe pochodne energii elektrycznej
(46) JeĹźeli chodzi o finansowe pochodne energii elektrycznej, w decyzji uznano, Ĺźe rynek obejmuje co najmniej wszystkie kraje nordyckie, poniewaĹź obrĂłt finansowymi pochodnymi energii elektrycznej prowadzony jest na Nord Pool, podczas gdy CFD mogĹyby stanowiÄ jedynie konkretny obszar cenowy, jako Ĺźe spĂłĹki obracajÄ
ce tymi produktami sÄ
gĹĂłwnie dostawcami hurtowymi i odbiorcami w tych wĹaĹnie obszarach cenowych.
SprzedaĹź detaliczna energii elektrycznej
(47) JeĹźeli chodzi o detaliczne rynki energii elektrycznej, w decyzji uznano rynek odbiorcĂłw rozliczanych licznikami za krajowy, natomiast rynek odbiorcĂłw rozliczanych bez licznikĂłw za krajowo-regionalny. Zagraniczne spĂłĹki dostawcze nie majÄ
moĹźliwoĹci bezpoĹredniego wejĹcia na rynek, a odbiorcy rozliczani bez licznikĂłw w wiÄkszoĹci nie zmienili lokalnego dostawcy zobowiÄ
zanego do Ĺwiadczenia usĹugi powszechnej.
3. Wniosek dotyczÄ
cy wĹaĹciwych rynkĂłw sektora energii elektrycznej
(48) W zwiÄ
zku z powyĹźszym w decyzji zdefiniowano nastÄpujÄ
ce rynki energii elektrycznej:
1) hurtowej sprzedaĹźy energii elektrycznej (o zasiÄgu odpowiednio wschodnioduĹskim i zachodnioduĹskim lub szerszym);
2) potencjalnie dwustronnej sprzedaĹźy hurtowej na rzecz odbiorcĂłw nieposiadajÄ
cych dostÄpu do Nord Pool (o zasiÄgu odpowiednio wschodnioduĹskim i zachodnioduĹskim);
3) potencjalnie usĹug dodatkowych (o zasiÄgu odpowiednio wschodnioduĹskim i zachodnioduĹskim);
4) finansowych pochodnych energii elektrycznej (rynek obejmujÄ
cy obszar Nord Pool, pod warunkiem wyĹÄ
czenia CfD);
5) potencjalnie CfD (o zasiÄgu odpowiednio wschodnioduĹskim i zachodnioduĹskim);
6) sprzedaĹźy energii elektrycznej dla odbiorcĂłw rozliczanych za pomocÄ
licznikĂłw (instytucjonalnych) (o zasiÄgu duĹskim, krajowym);
7) sprzedaĹźy energii elektrycznej dla odbiorcĂłw (gĹĂłwnie gospodarstw domowych) rozliczanych bez licznikĂłw (o zasiÄgu duĹskim, krajowym lub regionalnym).
C. POZOSTAĹE RYNKI
(49) Proponowana koncentracja wywiera wpĹyw na szereg innych rynkĂłw, nie ma jednak negatywnego wpĹywu na konkurencjÄ w zwiÄ
zku z niewielkimi udziaĹami rynkowymi lub brakiem nakĹadania siÄ obszarĂłw geograficznych: ciepĹownictwo miejskie (lokalne), produkcja popioĹu lotnego (nie rozstrzygniÄto kwestii zasiÄgu regionalnego) oraz obrĂłt CO2 (prawdopodobnie o zasiÄgu unijnym).
5. OCENA KONKURENCYJNA
UWAGI WSTÄPNE NA TEMAT PAKIETĂW MNIEJSZOĹCIOWYCH
(50) W decyzji przeanalizowano argument przedĹoĹźony przez DONG, dotyczÄ
cy wpĹywu powiÄ
zaĹ istniejÄ
cych przed transakcjÄ
pomiÄdzy jej stronami oraz miÄdzy stronami transakcji a stronami trzecimi; uznano jednak, Ĺźe uwzglÄdnienie takiego wpĹywu nie moĹźe zrekompensowaÄ negatywnych skutkĂłw poĹÄ
czenia.
A. GAZ ZIEMNY
1. Rynek magazynowania gazu i elastycznoĹci gazu
(51) Na podstawie przeprowadzonego badania rynku Komisja stwierdziĹa, Ĺźe DONG posiada obecnie pozycjÄ dominujÄ
cÄ
na duĹskim rynku magazynowania/elastycznoĹci.
(52) W decyzji uznano, Ĺźe dostÄp do magazynowania/elastycznoĹci jest niezbÄdnym uzupeĹnieniem innej dziaĹalnoĹci w sektorze gazowym, a rynek magazynowania/elastycznoĹci uwaĹźany jest za graniczÄ
cy z innymi rynkami gazowymi. Nawet jeĹli w ramach DONG istniejÄ
dwa odrÄbne podmioty prawne odpowiedzialne odpowiednio za magazynowanie i obrĂłt gazem, Komisja stwierdza, Ĺźe wspĂłlnym celem realizowanym przez oba te rodzaje dziaĹalnoĹci jest zwiÄkszenie zyskownoĹci grupy DONG i Ĺźe przeprowadziĹa w tym kontekĹcie analizÄ wpĹywu transakcji na duĹski rynek magazynowania/ elastycznoĹci.
(53) W zwiÄ
zku z powyĹźszym w decyzji uznano, Ĺźe nabycie E2 i Elsam jako dwĂłch gĹĂłwnych niezaleĹźnych ĹşrĂłdeĹ elastycznoĹci w Danii umoĹźliwi DONG ograniczenie wĹasnych potrzeb w zakresie magazynowania i zachÄci do niego powyĹźszy koncern, ktĂłry zamiast korzystaÄ z wĹasnych magazynĂłw bÄdzie stosowaĹ E2 i Elsam jako ĹşrĂłdĹa elastycznoĹci. JednoczeĹnie ograniczone zostanÄ
alternatywy w zakresie elastycznoĹci dostÄpne dla konkurujÄ
cych dostawcĂłw gazu. W rezultacie oraz w zwiÄ
zku z zasadami obowiÄ
zywania duĹskich taryf za magazynowanie, koszty magazynowania ponoszone przez innych dostawcĂłw gazu wzrosnÄ
, przez co ich zdolnoĹÄ do wywierania presji konkurencyjnej na DONG zmniejszy siÄ.
(54) Z powyĹźszych powodĂłw w decyzji uznano, Ĺźe transakcja stanowiĹaby znaczÄ
cÄ
przeszkodÄ w skutecznej konkurencji na potencjalnym duĹskim rynku magazynowania lub potencjalnym duĹskim rynku magazynowania/elastycznoĹci, szczegĂłlnie poprzez wzmocnienie dominujÄ
cej pozycji DONG na tych rynkach.
(55) JeĹźeli chodzi o szwedzki rynek magazynowania/elastycznoĹci, w decyzji uznano, Ĺźe potencjalne zagroĹźenia znalezione w Danii moĹźna zasadniczo rozszerzyÄ na SzwecjÄ, aczkolwiek szczegĂłĹowa analiza szczegĂłlnych cech rynku szwedzkiego nie jest konieczna, zwaĹźywszy Ĺźe ogĂłlna ocena transakcji nie jest od niej zaleĹźna.
2. Rynek dostaw hurtowych gazu
(56) W trakcie dochodzenia Komisja i DONG reprezentowaĹy odmienne poglÄ
dy na temat znaczenia analizy dostaw hurtowych gazu poza [...] (*) r. DONG kwestionowaĹ znaczenie wykraczania poza perspektywÄ [...] * lat. WedĹug Komisji rynek gazowy cechujÄ
dĹugoterminowe inwestycje w infrastrukturÄ i dĹugoterminowe umowy dostaw, co uzasadnia analizÄ obejmujÄ
cÄ
horyzont czasowy wykraczajÄ
cy poza [...] * r. Jednak w decyzji uznano, Ĺźe nawet w przypadku nieuwzglÄdnienia sytuacji rynkowej po [...] * r., poĹÄ
czenie i tak bÄdzie miaĹo znaczÄ
ce skutki antykonkurencyjne dla duĹskich dostaw hurtowych poprzez wyeliminowanie ograniczajÄ
cego wpĹywu projektu BGI (Baltic Gas Interconnector - BaĹtycka Linia SprzÄgowa Gazu) oraz tego, Ĺźe decyzje o wejĹciu konkurentĂłw na rynek dyktowane bÄdÄ
rozpoczynajÄ
cymi siÄ w 2008 r. negocjacjami umĂłw dostaw z Elsam i E2.
(57) W decyzji uznano, Ĺźe DONG ma pozycjÄ dominujÄ
cÄ
na duĹskim rynku dostaw hurtowych gazu, zwaĹźywszy Ĺźe udziaĹ rynkowy spĂłĹki w 2004 r. wynosiĹ [80-90 %] *(3). Komisja dokonaĹa analizy potencjalnych przykĹadĂłw presji konkurencyjnej wywieranej na dominujÄ
cÄ
pozycjÄ DONG przez nastÄpujÄ
ce piÄÄ ĹşrĂłdeĹ:
- operatorĂłw dziaĹajÄ
cych na duĹskim obszarze morskim,
- przywĂłz z Niemiec prowadzony na poĹudnie od gazociÄ
gu DEUDAN,
- reimportu gazu w Ellund,
- pĹynnego duĹskiego rynku hurtowego, oraz
- nowej przepustowoĹci gazociÄ
gĂłw lub innych ĹrodkĂłw przywozowych.
(58) W decyzji uznano, Ĺźe powyĹźsze przykĹady presji konkurencyjnej sÄ
niewielkie i w perspektywie krĂłtkoterminowej nie stanowiÄ
skutecznego ograniczenia pozycji rynkowej DONG.
(59) W decyzji przeanalizowano rĂłwnieĹź, czy transakcja doprowadzi do wzmocnienia dominujÄ
cej pozycji DONG poprzez wyeliminowanie istniejÄ
cej lub potencjalnej konkurencji. JeĹźeli chodzi o interesy handlowe E2 i Elsam w zakresie wejĹcia przez nie na duĹski rynek hurtowej sprzedaĹźy gazu, DONG kwestionuje twierdzenie, Ĺźe E2 i Elsam sÄ
potencjalnymi konkurentami oraz twierdzi, Ĺźe spĂłĹki te nie wywierajÄ
najwiÄkszej presji konkurencyjnej na DONG.
(60) Zdaniem Komisji wystarczy, Ĺźe E2 i Elsam wywierajÄ
istotnÄ
presjÄ konkurencyjnÄ
(choÄ nie najistotniejszÄ
), ktĂłrej wyeliminowanie prowadziĹoby do obaw o konkurencjÄ.
(61) W wyniku badania Komisji oraz w decyzji uznano, Ĺźe proponowana koncentracja wyeliminuje E2 jako istniejÄ
cego konkurenta oraz Elsam jako wiarygodnego potencjalnego konkurenta DONG. Przeprowadzona przez KomisjÄ analiza piÄciu potencjalnych ĹşrĂłdeĹ presji konkurencyjnej, wspomniana w pkt 57, nie ma wpĹywu na ten wniosek. Ponadto w decyzji uznano, Ĺźe nabycie przez Vattenfall niewielkiego udziaĹu w opalanych gazem elektrowniach E2 i Elsam nie zrĂłwnowaĹźy utraty presji konkurencyjnej spowodowanej przez wĹÄ
czenie E2 i Elsam do grupy DONG.
(62) OprĂłcz tych skutkĂłw poziomych, w decyzji uznano, Ĺźe transakcja doprowadzi do blokady dostÄpu do odbiorcĂłw, a w rezultacie do znaczÄ
cego zakĹĂłcenia skutecznej konkurencji, w zwiÄ
zku z pionowÄ
integracjÄ
DONG z E2 i Elsam, ktĂłra obejmie okoĹo [20-30 %] * ĹÄ
cznego duĹskiego zuĹźycia. Dlatego teĹź duĹźo trudniej bÄdzie konkurentom DONG wejĹÄ na duĹskie rynki gazu zarĂłwno w charakterze dostawcĂłw hurtowych jak i dostawcĂłw dla odbiorcĂłw koĹcowych, co podniesie bariery dla wejĹcia na te rynki.
(63) Strony twierdziĹy, Ĺźe Elsam zaopatrywaĹ siÄ u stron trzecich jedynie w ograniczonym zakresie, jako Ĺźe tylko w niewielkim stopniu angaĹźowaĹ siÄ w wymianÄ i krĂłtkoterminowe umowy zakupu. Komisja uwaĹźa jednak, Ĺźe dostawy do Elsam ze strony konkurentĂłw DONG wywieraĹyby przynajmniej potencjalnÄ
presjÄ na zachowanie DONG.
(64) W decyzji uznano, Ĺźe nawet jeĹli efekt blokowania dostÄpu bÄdzie ograniczony jedynie do blokowania dostÄpu do popytu ze strony E2, tego rodzaju blokada znacznie wzmocniĹaby dominujÄ
cÄ
pozycjÄ DONG na duĹskim rynku hurtowym, zniechÄcajÄ
c jeszcze bardziej strony trzecie do wchodzenia na ten rynek na znacznÄ
skalÄ. Dzieje siÄ tak dlatego, Ĺźe prawie caĹy niezaleĹźny (nie na uĹźytek wĹasny) popyt stron trzecich w Danii powstawaĹ dotychczas za poĹrednictwem E2. Rezultatem proponowanego poĹÄ
czenia bÄdzie powstanie barier utrudniajÄ
cych wejĹcie na duĹski rynek hurtowy, poniewaĹź eliminuje ono spĂłĹkÄ, ktĂłra kupowaĹa znaczÄ
ce iloĹci gazu ziemnego na rynku hurtowym w celu wykorzystywania go zarĂłwno na wĹasne potrzeby, jak i w celu dostarczania gazu ziemnego innym uĹźytkownikom.
(65) W decyzji uznano, Ĺźe proponowana koncentracja eliminuje istotnÄ
presjÄ konkurencyjnÄ
wywieranÄ
na DONG na duĹskim hurtowym rynku gazu. BiorÄ
c pod uwagÄ silnÄ
dominujÄ
cÄ
pozycjÄ DONG na tym rynku, proponowana transakcja doprowadzi prawdopodobnie do znaczÄ
cego zakĹĂłcenia skutecznej konkurencji, w szczegĂłlnoĹci poprzez wzmocnienie dominujÄ
cej pozycji DONG.
(66) JeĹźeli chodzi o hurtowe dostawy gazu w Szwecji, DONG posiada bardzo silnÄ
pozycjÄ rĂłwnieĹź na tym rynku(4). W decyzji nie rozstrzygniÄto, czy pozycja DONG ma charakter pojedynczej czy ĹÄ
czonej dominacji na szwedzkim lub duĹsko-szwedzkim rynku dostaw hurtowych, jako Ĺźe wszelkie szkodliwe skutki na kaĹźdym z tych rynkĂłw wynikaĹyby ze szkodliwego wpĹywu, ktĂłry transakcja wywarĹaby na rynek hurtowy w Danii.
3. Rynek dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni
(67) W decyzji uznano, Ĺźe na rynkach dostaw gazu ziemnego do centralnych elektrociepĹowni w Danii i Szwecji nie dojdzie do blokowania dostÄpu do odbiorcĂłw ani do blokowania wejĹcia, poniewaĹź: a) przynajmniej do 2009 r. Ĺźaden z odbiorcĂłw centralnych elektrociepĹowni nie odczuje negatywnych skutkĂłw transakcji ani na duĹskim, ani na szwedzkim rynku dostaw do centralnych elektrociepĹowni oraz b) po 2009 r. elektrociepĹownie bÄdÄ
chronione, jeĹli rynek hurtowy zostanie wzmocniony w oparciu o zaproponowany przez strony program uwalniania gazu.
(68) JeĹźeli chodzi o potencjalnÄ
konkurencjÄ, w decyzji uznano, Ĺźe prawdopodobnie nie moĹźna uznaÄ E2 lub Elsam za potencjalnych nowych uczestnikĂłw rynku dostaw dla centralnych elektrociepĹowni, gdyĹź wydaje siÄ nieprawdopodobne, aby inne centralne elektrociepĹownie pragnÄĹy zaspokajaÄ swoje potrzeby w zakresie gazu w drodze dostaw od swoich bezpoĹrednich konkurentĂłw.
(69) W decyzji uznano zatem, Ĺźe koncentracja nie prowadzi do znacznego zakĹĂłcenia skutecznej konkurencji na rynkach dostaw do centralnych elektrociepĹowni w Danii ani w Szwecji.
4. Rynek (rynki) dostaw do odbiorcĂłw przemysĹowych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni
(70) W decyzji uznano, Ĺźe DONG ma pozycjÄ dominujÄ
cÄ
i utrzyma jÄ
w najbliĹźszej przyszĹoĹci, a jego udziaĹ w rynku w 2004 r. wyniĂłsĹ [60-70 %] *, tzn. w ostatnim roku, w odniesieniu do ktĂłrego dostÄpne sÄ
rzetelne dane na temat udziaĹu w rynku. Nie istniejÄ
powody by twierdziÄ, Ĺźe udziaĹ w rynku DONG mĂłgĹby w najbliĹźszej przyszĹoĹci spaĹÄ poniĹźej 50 %.
(71) DominujÄ
ca pozycja DONG w gĂłrnej czÄĹci ĹaĹcucha dostaw w zakresie sprzedaĹźy hurtowej, magazynowania, gazu morskiego i gazociÄ
gĂłw importowych jeszcze bardziej wzmacnia pozycjÄ DONG na omawianym rynku/omawianych rynkach dostaw do duĹźych klientĂłw instytucjonalnych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni, jako Ĺźe magazyny i dostÄp do gazu stanowiÄ
istotne parametry konkurencyjne w kontekĹcie dostaw do tych grup odbiorcĂłw.
(72) Ponadto konkurenci DONG nie mogÄ
podwaĹźyÄ dominujÄ
cej pozycji DONG, poniewaĹź HNG/MN i Statoil Gazelle sÄ
niewielkimi spĂłĹkami, a HNG/MN jest konkurentem sĹabym finansowo i istniejÄ
silne powiÄ
zania pomiÄdzy DONG a HNG/MN.
(73) ZarĂłwno E.ON, jak i Shell posiadajÄ
bardzo niewielki udziaĹ w duĹskim rynku (rynkach) sprzedaĹźy dla duĹźych odbiorcĂłw instytucjonalnych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni, a E.ON prawdopodobnie skoncentruje swoje wysiĹki w krajach nordyckich na rynku szwedzkim.
(74) W decyzji okreĹlono rĂłwnieĹź inne oznaki silnej dominujÄ
cej pozycji DONG przed poĹÄ
czeniem: poĹrĂłd duĹźych uczestnikĂłw rynku wskaĹşnik czÄstotliwoĹci zmiany operatora dotyczÄ
cy DONG jest zdecydowanie najniĹźszy. DONG dysponuje najlepszymi moĹźliwoĹciami w zakresie oferowania podwĂłjnych produktĂłw paliwowych, ponadto koncern zdoĹaĹ wypracowaÄ stosunkowo ĹcisĹe zwiÄ
zki z szeregiem zdecentralizowanych elektrociepĹowni.
(75) W decyzji uznano, Ĺźe proponowana transakcja wzmacnia dominujÄ
cÄ
pozycjÄ DONG, jako Ĺźe podnosi ona bariery wejĹcia na rynek i eliminuje potencjalnÄ
konkurencjÄ.
(76) Proponowana transakcja podnosi bariery wejĹcia, poniewaĹź innym uczestnikom rynku trudniej bÄdzie zachowaÄ masÄ krytycznÄ
w sektorze dostaw gazu, jeĹźeli z rynku wyeliminowane zostanie okoĹo 20% ĹÄ
cznego duĹskiego zuĹźycia gazu. Ponadto poĹÄ
czenie jeszcze bardziej wzmocni posiadany juĹź przez DONG uprzywilejowany dostÄp do zdecentralizowanych elektrociepĹowni. PoĹÄ
czenie wiÄ
Ĺźe siÄ rĂłwnieĹź z ryzykiem zablokowania dostÄpu do magazynowania gazu lub podwyĹźszenia kosztĂłw konkurentĂłw ponoszonych w zwiÄ
zku z magazynowaniem, co jeszcze bardziej podniesie bariery wejĹcia. Ponadto koncentracja prawdopodobnie podniesie bariery wejĹcia na rynki hurtowe, co utrudni konkurentom DONG konkurencyjne zaopatrywanie siÄ. Po poĹÄ
czeniu DONG rĂłwnieĹź bÄdzie wystÄpowaÄ z uprzywilejowanej pozycji w zakresie oferowania podwĂłjnych produktĂłw paliwowych, zaĹ konkurentom DONG jeszcze trudniej bÄdzie reagowaÄ na ofertÄ koncernu.
(77) Proponowana transakcja wzmacnia ponadto dominujÄ
cÄ
pozycjÄ DONG poniewaĹź prowadzi do wyeliminowania potencjalnych konkurentĂłw Elsam, E2, Nesa i KE.
(78) ZarĂłwno E2 jak i Elsam majÄ
dostÄp do znaczÄ
cych iloĹci gazu ziemnego po konkurencyjnych cenach. SpĂłĹki te majÄ
dostÄp rĂłwnieĹź do magazynowania i ĹrodkĂłw elastycznoĹci. Ponadto posiadajÄ
one koniecznÄ
"markÄ energetycznÄ
". Znaczna wiÄkszoĹÄ respondentĂłw uczestniczÄ
cych w prowadzonym przez KomisjÄ badaniu rynku uznaĹa, Ĺźe Elsam i E2 mogĹyby sprzedawaÄ im nadwyĹźkÄ iloĹci gazu. Ponadto Komisja znalazĹa rĂłwnieĹź mocne dowody na istnienie takich moĹźliwoĹci i zamiarĂłw w zakresie wejĹcia ze strony E2; spĂłĹka ta zĹoĹźyĹa juĹź oferty regionalnym hurtowym spĂłĹkom dostawczym w Szwecji i Danii w latach 2003 i 2004.
(79) NESA i KE dysponujÄ
markami energetycznymi o silnej pozycji i dziÄki sprzedaĹźy podwĂłjnych paliw mogÄ
uzyskaÄ synergie kosztĂłw oraz zwiÄkszonÄ
lojalnoĹÄ odbiorcĂłw. PosiadajÄ
one dostÄp do duĹźej bazy odbiorcĂłw instytucjonalnych. RĂłwnieĹź DONG i Statoil Gazelle uznaĹy KE, Elsam i Energi E2 za potencjalnych konkurentĂłw na duĹskich rynkach gazowych.
(80) Z tych teĹź powodĂłw w decyzji uznano, Ĺźe proponowana transakcja doprowadzi do znacznego zakĹĂłcenia skutecznej konkurencji, zwĹaszcza w wyniku powstania lub wzmocnienia dominujÄ
cej pozycji na rynku lub rynkach dostawy gazu ziemnego do duĹźych odbiorcĂłw instytucjonalnych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni.
5. Rynek (rynki) dostaw gazu do gospodarstw domowych i maĹych przedsiÄbiorstw
(81) W decyzji uznano, Ĺźe DONG posiada dominujÄ
cÄ
pozycjÄ w dwĂłch regionach, w ktĂłrych jego udziaĹ w rynku przekracza [90-100 %] *, oraz Ĺźe jego pozycjÄ dominujÄ
cÄ
wzmacniajÄ
wysokie bariery wejĹcia, kontrola, ktĂłrÄ
sprawuje nad magazynami oraz dostÄpem do gazu morskiego, jak rĂłwnieĹź dominujÄ
ca pozycja koncernu na rynku hurtowym.
(82) W przypadku alternatywnego zaĹoĹźenia dotyczÄ
cego rynku krajowego, DONG i HNG/MN uwaĹźa siÄ za posiadajÄ
ce wspĂłlnie pozycjÄ dominujÄ
cÄ
na rynku, w ktĂłrym ich udziaĹy wynoszÄ
odpowiednio [25-35 %] * i [55-65 %] *. PomiÄdzy tymi spĂłĹkami istniejÄ
silne powiÄ
zania. Rynek jest bardzo przejrzysty, w zwiÄ
zku z czym bardzo Ĺatwo moĹźna wykryÄ wszelkie odstÄpstwa od zachowaĹ oligopolistycznych. Produkt jest bardzo jednorodny i uĹatwia cichÄ
koordynacjÄ. Na rynku poziom lojalnoĹci odbiorcĂłw jest bardzo wysoki, co powoduje wysokie bariery wejĹcia. Ponadto istniejÄ
skuteczne mechanizmy odwetowe stosowane przeciwko wyĹamujÄ
cemu siÄ oligopoliĹcie, a zachowanie status quo zdecydowanie leĹźy we wspĂłlnym interesie.
(83) W decyzji uznano, Ĺźe dominujÄ
ca pozycja DONG zostanie wzmocniona poprzez podniesienie barier wejĹcia oraz, w pewnym stopniu, poprzez wyeliminowanie potencjalnej konkurencji.
(84) Koncentracja podniesie bariery wejĹcia w zwiÄ
zku z wyĹźszymi kosztami magazynowania oraz z wiÄkszymi trudnoĹciami w osiÄ
gniÄciu masy krytycznej i korzyĹci skali i zakresu, ktĂłre sÄ
niezbÄdne dla zapewnienia opĹacalnoĹci wejĹcia na rynek. Ponadto transakcja eliminuje duĹźych odbiorcĂłw na róşnych rynkach, ktĂłrych elastycznoĹÄ moĹźna by zrĂłwnowaĹźyÄ wymaganiami elastycznoĹci gospodarstw domowych i maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych. Prawdopodobne ograniczenie pĹynnoĹci na duĹskim hurtowym rynku gazu zwiÄksza zdolnoĹÄ DONG do zablokowania dostÄpu jego konkurentĂłw do gazu hurtowego.
(85) Koncentracja wyeliminuje niektĂłrych potencjalnych konkurentĂłw KE i NESA, detalistĂłw w sektorze energii elektrycznej, ktĂłrzy mieszczÄ
siÄ w aglomeracji kopenhaskiej. DysponujÄ
oni rĂłwnieĹź biurami sprzedaĹźy, duĹźÄ
liczbÄ
personelu dziaĹu sprzedaĹźy, sprzÄtem komputerowym i systemami bilingowymi. MajÄ
duĹźe portfele odbiorcĂłw, ktĂłre moĹźna rozbudowaÄ w celu wejĹcia na rynki detaliczne gazu. SiĹa marek obydwu spĂłĹek jest znaczna na rynku krajowym, a zwĹaszcza na poziomie regionalnym. Tak wiÄc NESA i KE nie stojÄ
przed wysokimi barierami wejĹcia, na ktĂłre napotykaĹaby wiÄkszoĹÄ innych podmiotĂłw wchodzÄ
cych na rynek. [...] *
(86) Z drugiej strony zapotrzebowanie wielu odbiorcĂłw KE na energiÄ do gotowania pokryje juĹź gaz miejski, a zapotrzebowanie w zakresie ogrzewania pokryje ciepĹownictwo miejskie. NaleĹźy rĂłwnieĹź wziÄ
Ä pod uwagÄ fakt, Ĺźe wiÄkszoĹÄ bazy odbiorcĂłw energii elektrycznej NESA i KE moĹźna byĹo jedynie wykorzystaÄ w celu konkurowania z HNG/MN, ktĂłrego obszar dystrybucji gazu geograficznie czÄĹciowo pokrywa siÄ z obszarem NESA i KE, a nie DONG.
(87) W decyzji zaznaczono rĂłwnieĹź, Ĺźe inne spĂłĹki dostawcze energii elektrycznej mogĹyby wejĹÄ na rynek dostaw gazu do maĹych przedsiÄbiorstw i gospodarstw domowych, stwierdzono jednak, Ĺźe KE i NESA posiadajÄ
szczegĂłlnÄ
pozycjÄ, jeĹźeli chodzi o dostÄp do gazu, ktĂłrÄ
innym spĂłĹkom energetycznym trudno byĹoby odtworzyÄ.
(88) Z tych powodĂłw w decyzji uznano, Ĺźe proponowane poĹÄ
czenie znacznie zakĹĂłci konkurencjÄ na rynku lub rynkach dostaw gazu do gospodarstw domowych i maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych, bez wzglÄdu na to czy rynek ten/rynki te definiuje siÄ jako regionalne czy krajowe, w szczegĂłlnoĹci poprzez wzmocnienie pozycji dominujÄ
cej.
6. Wniosek dotyczÄ
cy oceny rynkĂłw gazu ziemnego przed rozwaĹźeniem zmian w zgĹoszonej koncentracji
(89) W decyzji uznano, Ĺźe transakcja prowadzi do powaĹźnego zakĹĂłcenia skutecznej konkurencji, szczegĂłlnie poprzez wzmocnienie pozycji dominujÄ
cych na nastÄpujÄ
cych rynkach produktowych:
- dostaw gazu hurtowego do Danii (i potencjalnie rĂłwnieĹź do Szwecji),
- magazynowania gazu i elastycznoĹci gazu (bez wzglÄdu na to, czy tylko w Danii czy przy uwzglÄdnieniu rĂłwnieĹź Szwecji),
- dostaw gazu do duĹźych odbiorcĂłw instytucjonalnych i zdecentralizowanych elektrociepĹowni, traktowanych jako 1 lub 2 rynki, w Danii,
- dostaw gazu do maĹych odbiorcĂłw instytucjonalnych lub gospodarstw domowych, traktowanych jako 1 lub 2 rynki, w Danii.
B. ENERGIA ELEKTRYCZNA
(90) W decyzji uznano, Ĺźe koncentracja nie rodzi obaw o konkurencjÄ na Ĺźadnym rynku energii elektrycznej.
1. SprzedaĹź hurtowa energii elektrycznej
(91) W decyzji uznano, Ĺźe po wstÄpnej analizie Elsam i E2 posiadajÄ
dominujÄ
cÄ
pozycjÄ na odpowiadajÄ
cych im obszarach Nord Pool w sektorze hurtowej sprzedaĹźy energii elektrycznej, wszÄdzie gdzie obszary te sÄ
oddzielone od innych obszarĂłw Nord Pool, jako Ĺźe skuteczna presja wywierana wewnÄ
trz obszaru przez wiatraki i zdecentralizowane elektrociepĹownie jest niewielka.
(92) Jednak horyzontalne skutki proponowanej transakcji najprawdopodobniej znaczÄ
co przewyĹźszy utrata udziaĹu w rynku wynikajÄ
ca z warunkowo powiÄ
zanego zbycia na rzecz Vattenfall elektrowni zarĂłwno w Danii Wschodniej, jak i Zachodniej, wskutek czego powstanie realny konkurent dla operatorĂłw posiadajÄ
cych ugruntowanÄ
pozycjÄ na tym obszarze rynku, co przyczyni siÄ do znacznego ograniczenia ich udziaĹĂłw w rynku. W decyzji uznano rĂłwnieĹź, Ĺźe zamiary Elsam i E2 zakĹadajÄ
ce wzajemne wejĹcie na ich terytoria nie zostaĹy potwierdzone oraz Ĺźe DONG odmĂłwiĹ wejĹcia do sektora wytwarzania energii elektrycznej za pomocÄ
elektrowni opalanej gazem. Dlatego teĹź w decyzji uznano, Ĺźe pewniejsze i natychmiastowe pozytywne skutki wejĹcia Vattenfall znaczÄ
co przewaĹźajÄ
wszelkie potencjalne skutki horyzontalne.
(93) JeĹźeli chodzi o skutki pionowe, w decyzji uznano, Ĺźe DONG prawdopodobnie nie podniesie kosztĂłw konkurentĂłw (gaz jako czynnik produkcji) po poĹÄ
czeniu. Modelowa symulacja potwierdziĹa, Ĺźe ograniczenie produkcji miaĹoby jakiekolwiek znaczenie tylko wĂłwczas, jeĹźeli wprowadzono by bardzo znaczne podwyĹźki cen gazu. PodwyĹźki takie, w oparciu o skutki pionowe zwiÄ
zane z poĹÄ
czeniem, nie byĹyby realistyczne w Ĺwietle presji konkurencyjnej, ktĂłra wciÄ
Ĺź wywierana byĹaby na DONG po poĹÄ
czeniu, mimo jego dominujÄ
cej pozycji. Wniosek ten potwierdzajÄ
Ĺrodki naprawcze zaproponowane przez DONG, ktĂłre po poĹÄ
czeniu zwiÄkszÄ
dostÄpnoĹÄ alternatywnych ĹşrĂłdeĹ gazu dla zdecentralizowanych elektrociepĹowni. Ponadto, nawet jeĹli poĹÄ
czony podmiot miaĹby po poĹÄ
czeniu motywacjÄ, by staraÄ siÄ podnieĹÄ ceny gazu dla zdecentralizowanych elektrociepĹowni, jest maĹo prawdopodobne, aby przekĹadaĹo siÄ to na wyĹźsze ceny energii elektrycznej w Ĺwietle wiÄkszej konkurencji w Danii Wschodniej i Zachodniej spowodowanej zbyciem elektrowni na rzecz Vattenfall.
(94) Prawdopodobnie w przyszĹoĹci DONG nie bÄdzie rĂłwnieĹź w stanie wywieraÄ bezpoĹredniego wpĹywu na zdecentralizowane elektrociepĹownie, z uwagi na zobowiÄ
zanie ze strony Elsam zĹoĹźone DuĹskiemu UrzÄdowi ds. Konkurencji w marcu 2004 r. w zwiÄ
zku z przejÄciem przez Elsam Nesa, w ktĂłrego ramach Elsam i Nesa zobowiÄ
zaĹy siÄ zbyÄ wszystkie swoje udziaĹy w zdecentralizowanych, opalanych gazem elektrociepĹowniach.
(95) Przedmiotem rozwaĹźaĹ jest rĂłwnieĹź skutek, jaki poĹÄ
czenie wywrze na skÄ
dinÄ
d pozytywny wpĹyw Great Belt Interconnector [Wielkiego Pasa Linii SprzÄgowej], ĹÄ
czÄ
ceg